Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 5 marca 2026 roku, wprowadziła szereg zmian dotyczących zasad legalnego pobytu, zatrudnienia, oświaty, prowadzenia działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy przebywających w Polsce.
Legalność pobytu do 4 marca 2027 roku
Obywatele Ukrainy posiadający numer PESEL ze statusem UKR, objęci ochroną czasową, mogą legalnie przebywać na terytorium Polski do 4 marca 2027 r. Przedłużenie legalności pobytu dotyczy również innych obywateli Ukrainy, którzy przebywali w Polsce na podstawie wiz, kart pobytu, ruchu bezwizowego lub innych tytułów pobytowych – niezależnie od tego, czy dokumenty te zostały wydane przed wybuchem wojny, czy w jej trakcie. Warunkiem skorzystania z przedłużenia jest to, aby w dniu wejścia w życie tzw. specustawy ukraińskiej (tj. po 24 lutego 2022 r.) pobyt danej osoby w Polsce był legalny.
Praca obywateli Ukrainy
Praca obywateli Ukrainy w dalszym ciągu może być legalizowana na uproszczonych zasadach, czyli na podstawie powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy. Po 4 marca 2026 r. zmieni się sytuacja pracowników bez statusu PESEL UKR przebywających legalnie w Polsce. Będą mogli wykonywać pracę na dotychczasowych zasadach, ale do dnia 4 marca 2029 r. Ustawa przewiduje bowiem 3-letni okres przejściowy, w którym obywatele Ukrainy legalnie przebywający w Polsce mogą podejmować i kontynuować wykonywanie pracy na podstawie powiadomienia.
Pracodawcy, którzy obecnie powierzają pracę cudzoziemcom na podstawie powiadomienia nie muszą nic zmieniać i mogą kontynuować powierzanie pracy na podstawie powiadomienia na „starych” zasadach, tj. zgodnie z przepisami art. 22 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.
Ponadto, ustawa wprowadza także karę grzywny dla pracodawców za niedopełnianie obowiązku składania powiadomienia, w wysokości od 1000 zł do 3000 zł.
Rejestracja w urzędzie pracy
Przed zmianą przepisów (przed 5 marca 2026 r.) każdy obywatel Ukrainy mógł zarejestrować się w urzędzie pracy. Uprawnienie to przysługiwało również obywatelom Ukrainy w wieku poprodukcyjnych, czyli w wieku 60/65 lat. Ustawa o wygaszeniu (…) zakłada uchylenie przepisów dot. możliwości rejestrowania się w urzędach pracy wszystkich obywateli Ukrainy. Wprowadzona zmiana powoduje, że obywatele Ukrainy objęci ochroną czasową, a taką w szczególności ochronę mają otrzymać obywatele Ukrainy, będą mogli się rejestrować w urzędzie pracy i otrzymać wsparcie z urzędu pracy jak inny cudzoziemcy posiadający taki tytuł pobytowy. Przepisami nowej ustawy zniesiona została również możliwość rejestrowania się w urzędach pracy obywateli Ukrainy w wieku poprodukcyjnym (60/65 lat).
Obywatele Ukrainy, którzy zostali zarejestrowani jako osoby bezrobotne lub poszukujące pracy na podstawie wygaszanej ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zachowują swój status.
Osoby te w chwili rejestracji jako osoby bezrobotnej lub poszukującej pracy nabyły swój status zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu rejestracji. W związku tym bezrobotni ci pozostają nadal w rejestrach urzędów pracy i nie podlegają automatycznemu wyłączeniu lub pozbawieniu statusu bezrobotnego z powodu zmiany przepisów, zachowują oni swoje uprawniania do czasu wyrejestrowania, np. z powodu niespełnienia warunków z ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia.
